Alles is Nu
Ik ontdekte Dark. Een Duitse serie op Netflix, met een Engelse titel. Dat begreep ik niet helemaal, maar het verhaal bleek dan ook een mysterie en de logica in één te zijn.
Dark gaat over verleden, heden en toekomst. En het gat dat die drie met elkaar verbindt – ze van elkaar uitsluit en toch tegelijkertijd laat bestaan.
Juist. Eén grote paradox. De dingen kunnen niet zijn zoals ze worden weergegeven en toch kunnen ze alleen zo bestaan.
Een voorbeeld. (Geen spoiler.)
Een vader gaat terug in de tijd om een man om te brengen die hij ervan verdenkt de moordenaar te zijn van zijn zoon. Als hij hem doodt, zal zijn zoon blijven leven. 33 jaar eerder is die verdachte nog een kind van een jaar of zes en de vader slaat de jongen enkele keren met een steen op zijn hoofd, het bloed gutst over zijn wangen, zijn oor is verbrijzeld. Hij laat het kind voor dood achter, maar overlijden zal het niet.
Ineens is dan duidelijk waaraan de jongen jaren later, als hij al een man is, dat immense litteken op zijn wang en oor heeft overgehouden en hoe dit trauma hem heeft gemaakt tot de persoon die hij is geworden: geestesziek en verward. Wat de vader wilde voorkomen, creëerde hij: deze man vermoordt zijn zoon.
Snap je het nog?
Ik niet. En wel. In een fractie van een seconde kan ik het vatten, maar zodra ik met mijn verstand de dingen wil uitleggen, raak ik het kwijt.
Zo werkt dat in ons. In de mens. Dat denken in causale verbanden. In oorzaak en gevolg. Als fysiek wezen zien we het leven in een rechte lijn. Gisteren beïnvloedt vandaag en dat heeft effect op morgen.
Oorzaak en gevolg, het ene dat voortkomt uit het andere, is waar en toch een illusie. Want alles is Nu.
Maar als we ons voorstellen dat die lijn van de causaliteit, die van oorzaak en gevolg, de streep die van links naar rechts loopt, niet bestaat in de tweedimensionaliteit maar een diepte kent ... dan wordt de lijn een cirkel. Een driedimensionale lijn waarvan het begin en einde zijn verbonden en zowel niet eindigt als begint. Dan kunnen we niet anders stellen dan dat alles op hetzelfde moment bestaat. Toch?
Dit zie ik als het niet-fysieke stuk van ons bestaan. En wanneer we deze cirkel wel willen verbinden met het fysieke leven, met tijd en ruimte, dan moet er nog een lijn zijn. Niet zoals de andere horizontaal, maar verticaal. Niet in een cirkel, maar een lijn die buiten het eeuwige staat. Een lijn die begint en die eindigt dus.
Die lijn en cirkel snijden elkaar op een bepaald punt, om zo een kruis te vormen. Het kruis is het heden, waar ook het verleden en de toekomst (de cirkel) in zitten. En zie: de vergankelijkheid en eeuwigheid zijn daar, in één gegeven.
Dat wat wij zien als oorzaak en gevolg, het ene dat voortkomt uit het andere, is waar en toch een illusie. Want alles is Nu.
En dat vat ik nu, denk ik, als ik niet denk.
Ondertussen stel ik me de vraag of de verticale lijn ook een cirkel kan zijn, maar dan beland ik helemaal in een eindeloze mindfuck.
Opmerkingen