Drugs
Als kind al had ik een fascinatie voor drugs. Niet dat ik ze wilde nemen; ik voelde juist dat ik daarvan weg wilde blijven. Van drugs bleef ik af. Hoe dan ook.
Als meisje las ik niet veel. Wel plukte ik uit de collectie van mijn moeder op zolder Christiane F.; ik las het in no time uit. Het hoofdpersonage raakt als dertienjarig meisje verslaafd aan heroïne en in de straten van Berlijn komt ze tippelend aan haar dagelijkse hoeveelheid gram. Een keer blowen of eens een spacecake bakken – die verhalen interesseerden me niet. Nee, het ging me om die rauwe kant, om het balanceren aan de rand van de afgrond en weten dat je evenwicht bewaren uitstel is.
Toen ik een aankondiging zag van een documentaire over heroïneverslaving in Amerika ging ik er eens voor zitten. Jaren geleden keek ik er eentje over Crystal Meth. In beide documentaires filmden ze ranzige huiskamers: matrassen die vuil en kapot geneukt waren en etensresten die een eigen leven leidden.
De documentairemakers spraken met verslaafden en filmden hoe ze hun dosis innamen. Bij elk shot zag ik het: hoe de duisternis hun lijf binnenglipte en de ziel verdrong naar hogere werelden. Hallucinaties noemen ze dat; zo’n beleving van drugs. Dingen zien, voelen, proeven, die er niet echt zijn. Maar die waarnemingen zijn volgens mij júíst heel echt. Verslaafden beleven hun ziel door een dosis in die hogere wereld, maar zodra de werking voorbij is, zakt het bewustzijn terug in het lichaam en daalt de ziel steeds minder mee af. Dat is althans hoe ik het voor me zie...
Dat verklaart voor mij het zwarte gat in hun borstkas, waarover verslaafden het stuk voor stuk hebben wanneer een volgende shot uitblijft. Het is de leegte die hun ziel achterlaat, en die wordt telkens groter. De ziel is vervuld met het geestelijke, met de liefde die alles één maakt. Bij elke inname wordt een verslaafde een stukje minder heel. Bij elke dosis gaat hij een beetje meer dood.
Een verslaafde als de marionet van de duisternis
Dat is wat ik in hun ogen zie, aan de wallen, aan hun huid, hun ingevallen wangen – hun blik leeg en puntige jukbeenderen onder een flinterdunne en grauwe vel. Hun ziel is uit hun lijf vertrokken.
Maar hoe leef je zonder ziel?
Deze mensen zijn diep vanbinnen (haast) dood, en toch beweegt iets hen voort. Iets wat ze met elkaar delen. Dat zie ik wanneer ik naar de gezichten van verslaafden kijk. De kleur van hun ogen is anders, hun fysiek is verschillend, en toch lijkt elke verslaafde in zekere zin op een andere; ze stralen iets vergelijkbaars uit.
Ik keek naar de beelden en luisterde naar de woorden, die klonken als de vertegenwoordigers van het kwaad. Ik keek de geïnterviewden nog eens in de ogen, die hol waren, en zag het toen: een verslaafde is de marionet van de duisternis geworden.
Bij elk shot passeren ze de grens van een andere, hogere wereld, waar dat gelukzalige gevoel heerst van eenheid, van heel-zijn. Maar wanneer die wereld niet zelf, vanuit vrijheid, wordt bereikt maar door iets externs is geforceerd, dan wordt het ... een verslaving – een leven dat in handen ligt van iets dat je zelf niet in de hand hebt en sta je in wezen op de drempel van de dood.
Dat is mijn fascinatie: die duisternis, het doodgaan vanbinnen en het omarmen van destructiviteit omdat de ziel steeds meer buitenspel staat. Dat kwam met drugs altijd zo dichtbij dat ik er altijd ver van ben weggebleven.
Opmerkingen